Αναπτυξιακη ψυχολογια

July 10, 2018 | Author: alexiaprev | Category: N/A
Share Embed Donate


Short Description

Αναπτυξιακη ψυχολογια...

Description

Θεσσαλονίκη 2013 ΑΣΠΑΙΤΕ / ΕΠΠΑΙΚ Ανδρέας Οικονόμου

[ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, Α΄ ΕΞ.] Σημειώσεις για το ακαδημαϊκό έτος 2013-14 (μέρος πρώτο)

Περιεχόμενα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

4

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

7

Ορισμοί

7

1879, έτος έναρξης της επιστήμης της Ψυχολογίας

7

Το σημαντικό έργο του Wundt

7

Τι είναι και τι δεν είναι Ψυχολογία

8

Η Πρώιμη Ψυχολογία

8

Οι Σχολές Σκέψης της Ψυχολογίας

9

Η Ψυχολογία Σήμερα

9

Οι Μέθοδοι της Ψυχολογικής Έρευνας

9

Οι Περιοχές της Ψυχολογίας

10

Η Γενική Ψυχολογία

10

Η Εκπαιδευτική Ψυχολογία

11

ΜΝΗΜΗ

13

Η Κωδικοποίηση

13

Τι κωδικοποιούμε;

15

Η Αποθήκευση

15

Η Ανάκτηση

15

Πόσο ακριβείς είναι οι μνήμες μας;

16

Οι Ανασταλτικές Λειτουργίες της Μνήμης

16

Η Λήθη

17

Οδηγίες για τη Βελτίωση της Μνήμη μας

17

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

19

SIGMUND FREUD (1856-1939)

20

Οι δύο τοπολογίες του Φρόιντ

20

Το τοπογραφικό μοντέλο (συνειδητό, προσυνειδητό, ασυνείδητο)

21

Το δομικό μοντέλο (τα τρία συστατικά της προσωπικότητας: Προεγώ, Εγώ και Υπερεγώ)

21

Το Προεγώ: οι ενστικτώδεις ανάγκες της προσωπικότητας

21

Το Εγώ: η εκτελεστική εξουσία της προσωπικότητας

22

Το Υπερεγώ: ο δικαστικός κλάδος της προσωπικότητας

22

Τα Στάδια της Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης

24

Το στοματικό στάδιο (από τη γέννηση μέχρι ενός έτους)

24

Το πρωκτικό στάδιο (1-3 έτη)

24

Το φαλλικό στάδιο (3-6 ετών)

25

Η λανθάνουσα περίοδος (ηλικία 6-12)

26

Το γενετήσιο στάδιο (ηλικία άνω των 12)

26

Συνεισφορά της Θεωρίας του Freud και Κριτική

27

ERIK ERIKSON (1902-1994) Η θεωρία του Εrikson για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη

28 29

Πρώτο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Εμπιστοσύνη εναντίον Δυσπιστίας.

29

Δεύτερο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Αυτονομία εναντίον της Ντροπής και της Αμφιβολίας.

29

Τρίτο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Πρωτοβουλία εναντίον της Ενοχής.

30

Τέταρτο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Εργατικότητα εναντίον της Μειονεξίας.

30

Πέμπτο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Ταυτότητα εναντίον της Σύγχυσης

30

Έκτο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Οικειότητα κατά της Απομόνωσης

30

Έβδομο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Παραγωγικότητα κατά της Απραξίας.

31

Όγδοο Ψυχοκοινωνικό Στάδιο – Η Ολοκλήρωση του Εγώ κατά της Απελπισίας.

31

Η κρίση ταυτότητας

31

Έρευνες για την ταυτότητα

32

Ταυτότητες

32

Οι επιπτώσεις της θεωρίας του Έρικσον στην Εκπαίδευση

33

Συγκρίνοντας τον Freud με τον Erikson

34

Οι οκτώ κρίσεις της ζωής

35

Συνεισφορά της θεωρίας του Erikson και κριτική

36

ΖΑΝ ΠΙΑΖΕ – JEAN PIAGET (1896-1980)

37

Πίνακας 1. Ψυχοσεξουαλικά στάδια

45

Πίνακας 1. Ψυχοκοινωνικά στάδια

47

Πίνακας 1. Ψυχονοητικά στάδια

49

Ψυχολογία Ορισμοί 1900: Ψυχολογία είναι η επιστημονική μελέτη του νου. 1950: Ψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετάει τη συμπεριφορά. 2000: Ψυχολογία είναι η συστηματική μελέτη της συμπεριφοράς και της εμπειρίας.

1879, έτος έναρξης της επιστήμης της Ψυχολογίας Πριν από το 1879 διεξήχθησαν πολλές ψυχολογικές έρευνες, αλλά οι άνθρωποι που τις έκαναν δεν θεωρούν τους εαυτούς τους ψυχολόγους. Το 1879, ο Wilhelm Maximilian Wundt (1832-1920) ίδρυσε το πρώτο εργαστήριο ψυχολογίας στη Λειψία της Γερμανίας και όρισε την ψυχολογία ως μια ανεξάρτητη πειραματική επιστήμη. Ξεκίνησε στη συνέχεια ένα περιοδικό ψυχολογίας και έγραψε ένα βιβλίο ψυχολογίας. Ο Wundt και το 1879 παραδοσιακά πλέον επιλέγονται ως σημεία εκκίνησης για την Ψυχολογία, λόγω της δήλωσης της πρόθεσής του.

Το σημαντικό έργο του Wundt

Ο Wundt όρισε την Ψυχολογία ως ανεξάρτητη επιστήμη και την εγκαινίασε εργαζόμενος στο πρώτο ψυχολογικό εργαστήριο. Η έμφασή του στην πειραματική μεθοδολογία έδωσε στην Ψυχολογία μια ισχυρή επιστημονική βάση. Ο Wundt προσπαθώντας να περιγράψει τις δομές που συνθέτουν το νου, ασπάστηκε το σύστημα του στρουκτουραλισμού, για να μπορέσει να ελέγξει τη μέθοδο της ενδοσκόπησης.

Η προοπτική αυτή στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ανάλυση των αισθήσεων και των συναισθημάτων μέσω της χρήσης της ενδοσκόπησης, μιας άκρως υποκειμενικής διαδικασίας. Ο Wundt πίστευε ότι σωστά εκπαιδευμένα άτομα θα είναι σε θέση να προσδιορίσουν με ακρίβεια τις νοητικές διεργασίες που συνοδεύουν τα αισθήματα, τα συναισθήματα και τις σκέψεις.

Τι είναι και τι δεν είναι Ψυχολογία Παρανοήσεις που δημιουργούνται από τα λαϊκά μέσα μαζικής ενημέρωσης καθώς αλλά και τις διαφορετικές πορείες σταδιοδρομίας όσων κατέχουν πτυχία ψυχολογίας συνέβαλαν στη δημιουργία σύγχυσης σχετικά με το τι είναι και τι δεν είναι ο ψυχολόγος και η Ψυχολογία. Έτσι, το είδος των ψυχολόγων που είναι γνωστό στους περισσότερους ανθρώπους είναι αυτό του κλινικού ψυχολόγου, του ειδικού που προσπαθεί να βοηθήσει ανθρώπους με ψυχικές δυσκολίες. Αυτό το πεδίο είναι μόνο ένα μικρό μέρος της Ψυχολογίας. Η Ψυχολογία περιλαμβάνει, επίσης, την έρευνα για τις αισθήσεις και την αντίληψη, τη μνήμη και τη μάθηση, την πείνα και τη δίψα, τον ύπνο και την προσοχή, την ανάπτυξη του παιδιού και του ενήλικα και πολλά άλλα. Ίσως, επίσης, υπάρχει μια σύγχυση για τη σχέση ψυχιάτρου και ψυχολόγου. Ο ψυχίατρος είναι γιατρός εξειδικευμένος σε θέματα ψυχικής υγείας, γνώστης της ανθρώπινης βιολογίας και φυσιολογίας, εντεταλμένος να συνταγογραφεί προσφέροντας με τα ψυχοφάρμακα ανακούφιση στον ψυχικό πόνο και τις βαριές ψυχικές ασθένειες. Η δουλειά του ψυχιάτρου και του ψυχολόγου συναντώνται στη διάγνωση της ψυχικής δυσκολίας ενός ατόμου καθώς, επίσης, και στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας του. Στις σύγχρονες δομές ψυχικής υγείας συνυπάρχουν και συνεργάζονται αρμονικά αναλαμβάνοντας διαφορετικό ρόλο καθένας τους. Και οι δυο μπορούν να ασκούν ιδιωτικά το επάγγελμά τους έχοντας για το σκοπό αυτό αποκτήσει άδεια άσκησης του επαγγέλματός τους. Ίσως να φαντάζεστε ότι μια σειρά μαθημάτων στην Ψυχολογία θα σας διδάξει πώς να "αναλύσετε" έναν άνθρωπο, να αποκρυπτογραφήσετε κρυφές πτυχές της προσωπικότητάς του, ίσως ακόμη και να χρησιμοποιήσετε την Ψυχολογία για να τον ελέγξετε. Δεν είναι όμως έτσι. Θα μάθετε απλά να καταλαβαίνετε ορισμένες πτυχές της συμπεριφοράς του, αλλά χωρίς να κερδίσετε κάποιου είδους εξουσία επάνω του. Στην ιδανική περίπτωση, θα γίνετε πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε εκείνους που ισχυρίζονται ότι μπορούν να αναλύσουν την προσωπικότητα των ανθρώπων από μικρά μόνο δείγματα τους συμπεριφοράς τους. Επίσης, θα μπορείτε να κατανοείτε κείμενα παιδαγωγικής ψυχολογίας που θα χρειαστεί να μελετήσετε στο μέλλον ως εκπαιδευτικοί για τις ανάγκες του επαγγέλματός σας. Θα μάθετε, επίσης, να διατυπώνετε, προφορικά και γραπτά, τις σκέψεις σας σχετικά με ψυχοπαιδαγωγικά θέματα σε γλώσσα κατανοητή από την εκπαιδευτική κοινότητα. Η Ψυχολογία είναι δύο πράγματα ταυτόχρονα: μια εφαρμοσμένη επιστήμη και ένα ακαδημαϊκό πεδίο έρευνας που μελετά τον ανθρώπινο νου και τη συμπεριφορά του. Η έρευνα στην Ψυχολογία προσπαθεί να κατανοήσει και να εξηγήσει τη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά. Εφαρμογές της Ψυχολογίας περιλαμβάνουν την αγωγή της ψυχικής υγείας, τη βελτίωση των επιδόσεων, την αυτοβοήθεια, την εργονομία και πολλούς άλλους τομείς που επηρεάζουν την υγεία και την καθημερινή ζωή.

Η Πρώιμη Ψυχολογία Η Ψυχολογία προέκυψε τόσο από τη Φιλοσοφία όσο και από τη Βιολογία. Οι συζητήσεις μεταξύ των δύο αυτών επιστημών ξεκίνησαν ήδη από την εποχή του Αριστοτέλη και του Σωκράτη και το όνομα της επιστήμης της Ψυχολογίας περιγράφει αυτήν ακριβώς την αναζήτηση: περί ψυχής ο λόγος.

Οι Σχολές Σκέψης της Ψυχολογίας Στην ιστορία της Ψυχολογίας, από το 1879 μέχρι σήμερα, διάφορες σχολές σκέψης έχουν επιχειρήσει να εξηγήσουν την ανθρώπινη σκέψη και συμπεριφορά. Αυτές οι σχολές συχνά κυριαρχούν στο χώρο της ψυχολογικής έρευνας για μια χρονική περίοδο. Παρόλο που αυτές οι σχολές σκέψης μερικές φορές φαίνεται να είναι και να λειτουργούν ως ανταγωνιστικές δυνάμεις, κάθε μία προοπτική συνέβαλε τελικά στην ανάπτυξη της Ψυχολογίας. Μερικές από τις σημαντικότερες σχολές σκέψης στην Ψυχολογία οι είναι ακόλουθες: • Ανθρωπισμός (Humanism) • Γνωστικισμός (Cognitivism) • Λειτουργισμός (Functionalism) • Δομισμός (Structuralism) • Συμπεριφορισμός (Behaviorism) • Ψυχανάλυση (Psychoanalysis)

Η Ψυχολογία Σήμερα Σήμερα, οι ψυχολόγοι προτιμούν να χρησιμοποιούν περισσότερο αντικειμενικές επιστημονικές μεθόδους για να παρατηρήσουν, να περιγράψουν, να εξηγήσουν και να προβλέψουν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Οι ψυχολογικές μελέτες είναι ιδιαίτερα δομημένες, ξεκινούν με μια υπόθεση, η οποία στη συνέχεια δοκιμάζεται εμπειρικά. Η Ψυχολογία εστιάζεται σε δύο σημαντικούς τομείς: την ακαδημαϊκή ψυχολογία και την εφαρμοσμένη ψυχολογία. Η ακαδημαϊκή ψυχολογία εστιάζεται στη μελέτη των διαφόρων θεμάτων της, συμπεριλαμβανομένων σε αυτά της ψυχολογίας της προσωπικότητας, της κοινωνικής ψυχολογίας και της αναπτυξιακής ψυχολογίας. Οι ψυχολόγοι αυτού του τομέα διεξάγουν βασική έρευνα που έχει ως στόχο να επεκτείνει τις θεωρητικές γνώσεις μας, ενώ οι άλλοι ερευνητές διεξάγουν εφαρμοσμένη έρευνα που επιδιώκει να λύσει καθημερινά προβλήματά μας. Η Εφαρμοσμένη Ψυχολογία εστιάζει στη λύση προβλημάτων του πραγματικού κόσμου με τη χρήση των διαφόρων ψυχολογικών αρχών. Παραδείγματα στον τομέα αυτόν είναι η Εργονομία και η Βιομηχανική-Οργανωσιακή Ψυχολογία. Πολλοί άλλοι ψυχολόγοι εργάζονται ως ψυχοθεραπευτές, βοηθώντας τους ανθρώπους να ξεπεράσουν δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στη σκέψη, στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά.

Οι Μέθοδοι της Ψυχολογικής Έρευνας Με το που απομακρύνθηκε η Ψυχολογία από τις φιλοσοφικές ρίζες της, οι ψυχολόγοι -για να μελετήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά- άρχισαν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο επιστημονικές μεθόδους. Οι σύγχρονοι ερευνητές -προκειμένου να εξηγήσουν και να προβλέψουν τη συμπεριφορά- χρησιμοποιούν πλέον μια μεγάλη ποικιλία επιστημονικών τεχνικών, συμπεριλαμβανομένων των πειραμάτων, των μελετών συσχέτισης και των διαχρονικών ερευνών.

Οι Περιοχές της Ψυχολογίας Η Ψυχολογία είναι ένα ευρύ πεδίο με έναν μεγάλο αριθμό διαφορετικών περιοχών - ειδικοτήτων. Τα παρακάτω είναι μερικά από τα σημαντικότερα πεδία έρευνας και εφαρμογής της ψυχολογίας: Η Βιολογική Ψυχολογία, γνωστή επίσης ως Βιοψυχολογία, μελετά πώς βιολογικές διεργασίες επηρεάζουν το νου και τη συμπεριφορά. Αυτή η περιοχή είναι στενά συνδεδεμένη με τις νευροεπιστήμες και χρησιμοποιεί εργαλεία όπως μαγνητική τομογραφία (MRI) και η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) για να εξετάσει εγκεφαλικές βλάβες ή ανωμαλίες του εγκεφάλου. Η Βιομηχανική-Οργανωσιακή Ψυχολογία είναι ο τομέας της Ψυχολογίας που χρησιμοποιεί την ψυχολογική έρευνα για την ενίσχ